વીર વચ્છરાજ દાદા ડુંડાસ નો ઇતિહાસ

વીર વચ્છરાજ દાદા ડુંડાસ નો ઇતિહાસ 

વીર વચ્છરાજ દાદા (જેને વાછરા દાદા, વસરાજ દાદા અથવા વચ્છરાજ સોલંકી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના પ્રખ્યાત લોકદેવતા અને શૂરવીર છે. તેઓ સોલંકી રાજપૂત વંશના હતા અને ગૌરક્ષા માટે પોતાનો જીવ આપીને અમર થયા. તેમનું મુખ્ય મંદિર ભાવનગર જિલ્લાના મહુવા તાલુકાના ડુંડાસ ગામે છે, જ્યાં તેમનું મસ્તક પૂજાય છે.

 જન્મ અને પરિવાર

વચ્છરાજ દાદાનો જન્મ વિક્રમ સંવતના ૧૨મી સદીમાં થયો હતો. તેઓ દિવ-ઘોધલા અથવા કાલરી ગામના રાજવી પરિવારમાં જન્મ્યા. મોટી ઉંમરે પુત્રરત્ન મળ્યું, અને તેઓ વાયુ ભક્ષીને ઉછર્યા તેથી તેમને "વચ્છરાજ" નામ પડ્યું. તેઓ ગૌરક્ષાના મોટા ભક્ત હતા.

લગ્ન અને ગૌરક્ષાનું યુદ્ધ

યુવાન થયા પછી તેમના લગ્ન કનકાપુરી (કતપર)ના રાજાની દીકરી સાથે નક્કી થયા. લગ્નની જાન ડુંડાસ ગામ પાસે આવી ત્યારે તરસ લાગી. ત્યાં ચારણ કુળની દેવલબેન (દેવલમા) ગાયોની સેવા કરતાં હતાં. તેમણે પ્રાર્થના કરીને ધરતીમાંથી પાણીની ધારા વહેવડાવી. વચ્છરાજે તેમને વચન આપ્યું કે જરૂર પડે તો મદદ કરશે.

લગ્ન દરમિયાન ચોથા ફેરા વખતે ખબર પડ્યા કે બહારવટિયાઓએ ડુંડાસમાં દેવલબેનની ગાયો લૂંટી લીધી છે. વચ્છરાજે વરમાળા કાપી, ઘોડે ચડીને યુદ્ધ કરવા નીકળી પડ્યા. તેમણે બહારવટિયાઓને ગાયો પાછી આપવા કહ્યું, પણ તેઓએ ના પાડી. સાત દિવસ અને સાત રાતો સુધી ઘમાસાણ યુદ્ધ ચાલ્યું.

અનેક વખત તેમનું મસ્તક કપાયું, પણ દેવલબેને તેને પાલવમાં લઈને ધડ પર મૂકતા તેઓ ફરી જીવતા થતા. છેલ્લે મસ્તક ઉછળીને દૂર પડ્યું, તો પણ ધડે લડત ચાલુ રાખી અને બહારવટિયાઓને હરાવ્યા. "શીશ ઝૂકે નહીં, ધડ લડે છે" એવી તેમની વીરતાની કથા પ્રખ્યાત છે.

વીરગતિ અને મંદિરો

વચ્છરાજ દાદા વીરગતિ પામ્યા. તેમનું મસ્તક → ડુંડાસ ગામે પડ્યું અને ત્યાં મંદિર બન્યું.  

ધડ → મહુવા પાસે પડ્યું.  

ડાબો હાથ → દાઠા ગામે, જમણો હાથ → અન્ય સ્થળોએ પૂજાય છે.  

તેમની જાનના વીરો પણ વીરગતિ પામ્યા અને વિવિધ કુળોમાં પૂજાય છે.

આજે ડુંડાસનું મંદિર ખૂબ પ્રખ્યાત છે. લાખો ભક્તો અહીં આવે છે. દાદા વાંજિયાને પુત્ર, રોગીને આરોગ્ય, દુ:ખીને સુખ આપે છે એવી શ્રદ્ધા છે. શ્રદ્ધાળુઓ શ્રીફળ, સાકર-કંસાર ચઢાવે છે.

જય વીર વચ્છરાજ દાદા! તેમની વીરતા અને ગૌરક્ષાની ભાવના આજે પણ લોકોને પ્રેરણા આપે છે.